ร่างกายของเรา
กลุ่มสาระ:
03_วิทยาศาสตร์
ระดับชั้น: ประถมศึกษาปีที่ 6

     ร่างกายของคนเราประกอบไปด้วยระบบต่างๆ มากมายรวมอยู่ในตัวของคนๆ เดียว เมื่อลองวิเคราะห์โครงสร้างของร่างกายคนเราแล้วเปรียบเทียบกับ การทำงานของโรงงานต่างๆ จะพบว่าในร่างกายของเราประกอบไปด้วยโรงงานผลิตเชื้อเพลิงขนาดใหญ่  โรงงานผลิตยาและสารเคมี โรงงานผลิตอาวุธเพื่อต่อต้านเชื้อโรค โรงงานขจัดขยะมูลฝอยหรือสารพิษ  มีระบบการบริหารคอยบริการโรงงานต่างๆ อย่างยอดเยี่ยม เช่น มีระบบสื่อสาร ระบบการคมนาคมการขนส่งที่รวดเร็ว  มีเครื่องมืออุปกรณ์อันทันสมัย เช่น เครื่องถ่ายภาพบันทึกภาพ เครื่องกรอง เครื่องบด เครื่องปรับอากาศ เครื่องคิดเลข ฯลฯ

     การเปรียบเทียบการทำงานของอวัยวะบางส่วนของร่างกายกับสิ่งที่มนุษย์คิดประดิษฐ์ขึ้น


      เมื่อเปรียบเทียบร่างกายเป็นโรงงานแล้ว อวัยวะต่างๆ ก็อาจเทียบได้กับเครื่องจักรชนิดต่างๆ เช่น 

  • สมอง ทำหน้าที่เทียบได้กับ  เครื่องคิดเลขหรือเครื่องคอมพิวเตอร์ มีหน้าที่คิดคำนวณและเก็บข้อมูลต่าง ๆ ไว้
  • ตา ทำหน้าที่เทียบได้  กับกล้องถ่ายรูปและบันทึกภาพ
  • ฟัน ทำหน้าที่เทียบได้กับ  เครื่องบดอาหาร
  • ปอด ทำหน้าที่เทียบได้กับ  เครื่องสูบลมแลกเปลี่ยนก๊าซ
  • หัวใจ ทำหน้าที่เทียบได้กับ  เครื่องปั๊มหรือเครื่องสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงทั่วร่างกาย
  • ลำไส้ ทำหน้าที่เทียบได้กับ  โรงงานผลิตอาหารมีหน้าที่ย่อยอาหารส่งไปเลี้ยงร่างกาย
  • ไขกระดูกและม้าม ทำหน้าที่เทียบได้กับ  โรงงานสร้างอาวุธมีหน้าที่สร้างเม็ดเลือดขาวเพื่อต่อต้านเชื้อโรค
  • ระบบหมุนเวียนโลหิต ทำหน้าที่เทียบได้กับ  การขนส่งหรือคมนาคม นำอาหารไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย
  • ระบบประสาท ทำหน้าที่เทียบได้กับ  ผู้บริหารควบคุมโรงงาน ควบคุมการทำงานของส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย 

    จะเห็นแล้วว่า  ร่างกายของเราถูกสร้างขึ้นอย่างละเอียดอ่อน ยังไม่มีนักวิทยาศาสตร์ คนใดในโลกที่สามารถสร้างหรือลอกเลียนแบบอวัยวะต่างๆ ของร่างกายคนเราได้  จะมีสร้างได้บ้าง เช่น หัวใจเทียม แต่ก็ไม่สามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพทัดเทียมกับของจริง ด้วยเหตุผลดังกล่าวมานี้ เราจึงควรบำรุงรักษาสุขภาพร่างกายให้ดี จะได้ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ เพราะ ถ้ามีชิ้นส่วนใดของร่างกายชำรุดเสียหายไปเราจะไม่สามารถสร้างทดแทนได้ 

    ร่างกายมนุษย์ประกอบขึ้นด้วยหน่วยโครงสร้างเล็กๆ ที่เรียกว่า  เซลล์  ซึ่งแต่ละเซลล์กว้างน้อยกว่า 1/50 มิลลิเมตร ผู้เจริญเติบโตเต็มที่แล้วจะมีเซลล์อยู่ประมาณ 75 ล้านล้านเซลล์ เซลล์หลายๆ เซลล์ รวมกันจะกลายเป็นเนื้อเยื้อ เนื้อเยื้อหลาย ๆ เนื้อเยื้อมารวมกันเพื่อทำหน้าที่อย่างเดียวกัน เรียกว่า อวัยวะ เช่น หั  วใจหรือไต เป็นต้น เมื่ออวัยวะต่างๆ ทำงานร่วมกันปฏิบัติกิจกรรมพิเศษในร่างกาย จะเกิดเป็นระบบอวัยวะ เช่น ระบบย่อยอาหาร เราอาจเปรียบเทียบระบบการทำงานของร่างกายกับระบบการทำงานของบริษัทห้างร้านหรือหน่วยงานใดๆ ของรัฐได้ดังนี้
 

ตาราง 1 แสดงการแสดงเปรียบเทียบระบบการทำงานของร่างกายกับระบบการทำงานของบริษัทห้างร้านหรือ   หน่วยงานของรัฐ

     เซลล์(cell)  คือ  หน่วยชีวิตที่เล็กที่สุดในร่างกายซึ่งร่างกายประกอบไปด้วยเซลล์มากมายหลายชนิด  แต่ละชนิดมีขนาดรูปร่างและหน้าที่แตกต่างกัน ดังตาราง 1

ตาราง 2 แสดงรูปร่างและหน้าที่บางอย่างของเซลล์ชนิดต่างๆ

    เนื้อเยื่อ(Tissue) คือ  กลุ่มเซลล์ชนิดเดียวกันอยู่ร่วมกัน รูปร่างเหมือนกันและทำหน้าที่อย่างเดียวกัน ในร่างกายมีเนื้อเยื่อต่างๆ  แบ่งออกเป็นประเภทตามหน้าที่ เพื่อสะดวกในการศึกษาได้ 5 ประเภท คือ 

  1. เนื้อเยื่อบุผิว  (Epitherial tissue)   มีหน้าที่ช่วยห่อหุ้มปกคลุมส่วนต่างๆ ของอวัยวะหรือร่างกาย เช่น เยื่อหุ้มหัวใจ เยื่อหุ้มปอด เยื่อบุช่องท้อง เยื่อบุข้างแก้ม ผิวหนัง เป็นต้น 
  2. เนื้อเยื่อกล้ามเนื้อ  (Muscular tissue)  มีหน้าที่ทำให้เกิดการเคลื่อนไหวของอวัยวะหรือร่างกายซึ่งจะเกิดจากการยืดตัวหรือหดตัวของกล้ามเนื้อเมื่อถูกกระตุ้น 
  3. เนื้อเยื่อประสาท  (Nervous tissue)  มีหน้าที่ช่วยตอบสนองต่อสิ่งเร้าทั้งจากภายในและภายนอกร่างกาย 
  4. เนื้อเยื่อยึดเหนี่ยว  (Connective tissue)   มีหน้าที่ช่วยยึดและเชื่อมอวัยวะต่างๆให้ติดต่อกัน และทำให้ร่างกายคงรูปร่างอยู่ได้ เช่น เอ็น กระดูก พังผืด ไขมัน เลือด ฯลฯ 
  5. เนื้อเยื่อสืบพันธุ์  (Reproductive tissue)  มีหน้าที่ช่วยในการดำรงเผ่าพันธุ์ เนื้อเยื่อทั้ง 5 ชนิดนี้จะเป็นส่วนประกอบของอวัยวะต่างๆ ของร่างกายดังตารางต่อไปนี้

    อวัยวะ(Organ) คือ กลุ่มของเนื้อเยื่อหลายๆ ชนิดที่รวมกันทำหน้าที่อย่างใดอย่างหนึ่ง อวัยวะต่างๆ ประกอบไปด้วยเนื้อเยื่อหลายชนิดโดยเฉพาะเนื้อเยื่อประสาท และเนื้อเยื่อยึดเหนี่ยว จะเป็นส่วนประกอบ ของอวัยวะทุกชนิดในร่างกาย  อวัยวะแต่ละชนิดจะทำหน้าที่เฉพาะอย่างแตกต่างกันไป ดังนั้นในการ ทำงานอย่างใดอย่างหนึ่ง จึงต้องใช้อวัยวะหลายๆ ชนิดมาร่วมกันทำงานเป็นระบบ  (systems)  เช่น ในระบบย่อยอาหารประกอบไปด้วยอวัยวะต่างๆ ได้แก่ ปาก ฟัน ลิ้น คอหอย หลอดอาหาร
กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก ทวารหนัก โดยอวัยวะเหล่านี้จะทำงานประสานกันอย่างเป็นระบบ คือ ฟันจะทำหน้าที่บดอาหาร  ในปากมีลิ้นช่วยในการคลุกเคล้า และช่วยกลืน อาหารลงไปตามหลอดอาหารเข้าสู่ กระเพาะอาหารแล้วส่งต่อไปย่อยที่ลำไส้เล็ก  และถูกดูดซึมไปเลี้ยงร่างกาย   ส่วนกากอาหารถูกส่งต่อไปยังลำไส้ใหญ่และทวารหนัก เพื่อขับถ่ายต่อไป




ที่มา: ฝ่ายวิชาการ อจท.
เว็บลิงค์: http://www.wt.ac.th/~somyos/lang/lang0000001.html, http://www.student.chula.ac.th/~48445167/webquest_project/conclusion.html
คลิปอาร์ต:
คลิปวิดีโอ: