องค์ประกอบของคลื่น
กลุ่มสาระ:
03_วิทยาศาสตร์
ระดับชั้น: มัธยมศึกษาปีที่ 1

    คลื่นวิทยุที่กระจายออกจากสายอากาศจะเดินทางไปทุกทิศทาง โดยทั่วไปคลื่นวิทยุแบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ ๆ คือ คลื่นดิน (GROUND WAVE) และคลื่นฟ้า (SKY WAVE)

 

 

 

 

 
คลื่นฟ้าและคลื่นดิน


องค์ประกอบของคลื่น

    องค์ประกอบของคลื่น แบ่งออกเป็น 4 องค์ประกอบด้วยกัน คือ คลื่นผิวดิน (SURFACE WAVE) คลื่นตรง (DIRECT WAVE) คลื่นสะท้อนดิน (GROUND REFLECTED WAVE) และคลื่นหักเหโทรโพสเฟียร์ (REFLECTED TROPOSPHERIC WAVE)

• คลื่นผิวดิน หมายถึง คลื่นที่เดินตามไปยังผิวโลกอาจเป็นผิวดิน หรือผิวน้ำก็ได้ 
• คลื่นตรง หมายถึง คลื่นที่เดินทางออกไปเป็นเส้นตรงจากสายอากาศ ส่งผ่านบรรยากาศตรงไปยังสายอากาศรับโดยมิได้มีการสะท้อนใด ๆ
• คลื่นสะท้อนดิน หมายถึง คลื่นที่ออกมาจากสายอากาศ ไปกระทบผิวดินแล้วเกิดการสะท้อนไปเข้าที่สายอากาศรับ
• คลื่นหักเหโทรโพสเฟียร์ หมายถึง คลื่นหักเหในบรรยากาศชั้นต่ำของโลกที่เรียกว่า โทรโพสเฟียร์

 

    ชั้นบรรยากาศของโลกที่เกี่ยวข้องกับคลื่นวิทยุมีอยู่ 3 ชั้น โดยเรียงจากชั้นที่อยู่ใกล้กับผิวโลกมากที่สุด ดังนี้

1. ชั้นบรรยากาศโทรโพสเฟียร์ (Troposphere)
2. ชั้นบรรยากาศสตราโตสเฟียร์ (Stratosphere)
3. ชั้นบรรยากาศไอโอโนสเฟียร์ (Ionosphere)

    ชั้นบรรยากาศไอโอโนสเฟียร์เป็นชั้นบรรยากาศที่อยู่ห่างจากผิวโลกมากที่สุด รวมถึงเกี่ยวข้องกับการแพร่กระจายคลื่นในย่านความถี่ HF (High Frequency มีความถี่ 3-30 MHz และความยาวคลื่น 100-10 m) มากที่สุดอีกด้วย

    สิ่งน่าสนใจเกี่ยวกับบรรยากาศไอโอโนสเฟียร์ คือ ความสามารถหักคลื่นวิทยุให้สะท้อนกลับมาที่โลก เป็นการเพิ่มระยะทางส่งได้มากขึ้น ซึ่งในชั้นบรรยากาศอื่นไม่มีคุณสมบัตินี้อยู่ นิยมใช้งานกันในย่านความถี่ HF ลงไป ถ้าความถี่สูงกว่านี้จะไม่สามารถส่งโดยวิธีนี้ได้เพราะจะทะลุชั้นไอโอโนสเฟียร์ออกไป

    การแพร่กระจายของรังสีอุลตราไวโอเลตจากดวงอาทิตย์เข้าหาชั้นบรรยากาศของโลก ทำให้เกิดการถ่ายเทพลังงานเข้าสู่โมเลกุลของชั้นบรรยากาศไอโอโนเฟียร์ทำให้เกิดการไอออนไนซ์ (ionization) ของโมเลกุลขึ้น (การไอออนไนซ์ คือ กระบวนการดึงอิเล็กตรอนออกจากอะตอม ซึ่งอะตอมที่สูญเสียอิเล็กตรอนจะมีลักษณะทางไฟฟ้าเป็นประจุไฟฟ้าบวก นอกจากนี้ยังได้ประจุไฟฟ้าลบและอิเล็กตรอนอิสระจำนวนมาก) ปริมาณความหนาแน่นของอิเล็กตรอนในชั้นไอโอโนสเฟียร์ จัดว่ามีพฤติกรรมไม่คงที่แน่นนอนคือ มีค่าขึ้นๆ ลง ๆ ตลอดตามการเปลี่ยนแปลงของรังสีอุลตราไวโอเลตจากดวงอาทิตย์  

 




ที่มา: http://www.geocities.com/ten_2548/index.html
เว็บลิงค์: http://www.geocities.com/ten_2548/index.html, http://cont.obec.go.th/%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%A3%E0%B8%97%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%94/tabid/54/ctl/ViewContent/mid/376/ArticleID/65/reftab/36/Default.aspx
คลิปอาร์ต:
คลิปวิดีโอ: