ศาสนพิธี: การถวายภัตตาหาร
กลุ่มสาระ:
04_สังคมฯ (อาเซียน,หน้าที่ฯ,พุทธฯ,ประวัติฯ,เศรษฐฯ,ภูมิฯ)
ระดับชั้น: มัธยมศึกษาปีที่ 6



การทำบุญเลี้ยงพระ  

      เป็นวิธีการถวายอาหารแด่พระอีกแบบ  นอกเหนือไปจากการทำบุญตักบาตร  โดยนิยมทำทั้งในงานมงคล (เช่น ทำบุญขึ้นบ้านใหม่) และงานอวมงคล (เช่น งานศพ) ซึ่งโดยปกติมักนิยมนิมนต์พระภิกษุมาเจริญพระพุทธมนต์ที่บ้านหรือที่ประกอบพิธีในตอนเย็น  รุ่งขึ้นเช้าหรือเพลก็มีการถวายภัตตาหารแด่พระที่เจริญพระพุทธมนต์เมื่อเย็นวาน  และในคราวเดียวกันก็มีการตักบาตรด้วย 

      อย่างไรก็ตามบางคนมีเวลาน้อยจึงย่อเวลามาทำพร้อมกันในวันเดียว  คือ  ในตอนเช้าหรือตอนเพลตามความสะดวก  โดยนิมนต์พระมาเจริญพระพุทธมนต์ก่อน  จบแล้วถวายภัตตาหารให้เสร็จสิ้นในช่วงเดียวกัน

      สำหรับความมุ่งหมายในการถวายภัตตาหารแด่พระสงฆ์  คือ  เพื่อสร้างความเป็นสิริมงคลแก่ตัวเอง  ชำระความตระหนี่  ทำนุบำรุงพระศาสนา  และเพื่อจะได้มีโอกาสรับฟังพระธรรมเทศนาอย่างใกล้ชิด  นอกจากนี้ยังถือเป็นการสืบทอดประเพณีและวัฒนธรรมที่ดีงามของชาวพุทธอีกด้วย

      ทั้งนี้ในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนานั้นจะมีการอัญเชิญพระพุทธรูป (ถือเป็นสิ่งแทนองค์พระพุทธเจ้า) มาประดิษฐานเป็นประมุขในพิธีด้วย  ดังนั้นการถวายภัตตาหารจึงนิยมถวายทั้งแด่พระพุทธรูปและถวายแด่พระสงฆ์

      1) การถวายภัตตาหารแด่พระพุทธรูป  หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่า “ถวายข้าวพระพุทธ” สำหรับการจัดถวายควรจัดอย่างประณีต  ไม่ควรจัดลวกๆ เช่น ใส่อาหารในกระทงหรือถ้วยเล็กๆ เหมือนกับการเซ่นไหว้ศาลพระภูมิหรือภูตผี

      เมื่อพระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์ใกล้จบหรือจบแล้ว  พิธีกรจะยกสำรับไปตั้งที่หน้าพระพุทธรูป  แล้วจึงเชิญเจ้าภาพ  หรือประธานในพิธีมาทำพิธีบูชา  โดยจะจุดธูป 3 ดอกนำไปปักที่กระถางธูป  จากนั้นนั่งประนมมือกล่าวคำบูชาว่า 

"อิมํ สูปพยญฺชนสมฺปนฺนํ สาลีนํ โอทนํ อุทกํ วรํ พุทฺธสฺส ปูเชมิ  
ข้าพเจ้าขอบูชาเครื่องบริโภคแห่งข้าวสาลีอันถึงพร้อมด้วยแกงกับข้าวและน้ำอันประเสริฐนี้แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า"

 


       เมื่อกล่าวจบแล้วให้กราบ 3 ครั้ง  ทั้งนี้การลาข้าวพระพุทธกระทำเมื่อพระสงฆ์ฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว  โดยเจ้าภาพหรือพิธีกรเข้าไปนั่งคุกเข่าหน้าสำรับที่หน้าโต๊ะบูชานั้น  กราบ 3 ครั้งแล้วประนมมือกล่าวคำว่า

เสสํ มงฺคลา ยาจามิ
 ข้าพเจ้าขอส่วนที่เหลืออันเป็นมงคลนี้

        2) การถวายภัตตาหารแด่พระสงฆ์  สำหรับอาหารที่นำมาถวายพระสงฆ์นั้น  จะต้องไม่เป็นอาหารต้องห้าม 10 ชนิดตามที่พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติห้ามไว้ไม่ให้ภิกษุบริโภค  ได้แก่

     (1) เนื้อมนุษย์           (6) เนื้อราชสีห์ (สิงโต)
     (2) เนื้อช้าง              (7) เนื้อเสือโคร่ง
     (3) เนื้อม้า                (8) เนื้อเสือเหลือง
     (4) เนื้อสุนัข             (9) เนื้อหมี
     (5) เนื้องู                (10) เนื้อเสือดาว

 

     ทั้งนี้การนิมนต์พระสงฆ์ไปฉันภัตตาหารห้ามระบุชื่ออาหาร  เพราะถ้าระบุชื่ออาหารพระสงฆ์อาจรับนิมนต์ไม่ได้  นอกจากนี้ห้ามถวายของดิบ  เช่น  ปลาดิบ  เนื้อดิบ  เป็นต้น

       แล้วกราบ 3 ครั้ง  แล้วจึงยกสำรับกับข้าวออกมา

 




ที่มา: http://mediacenter.mcu.ac.th/data/caipyo/m3/Unit6/unit6-7.php
เว็บลิงค์: http://mediacenter.mcu.ac.th/data/caipyo/m3/Unit6/unit6-7.php
คลิปอาร์ต:
คลิปวิดีโอ: