การทำบุญเลี้ยงพระ  

      เป็นวิธีการถวายอาหารแด่พระอีกแบบ  นอกเหนือไปจากการทำบุญตักบาตร  โดยนิยมทำทั้งในงานมงคล (เช่น ทำบุญขึ้นบ้านใหม่) และงานอวมงคล (เช่น งานศพ) ซึ่งโดยปกติมักนิยมนิมนต์พระภิกษุมาเจริญพระพุทธมนต์ที่บ้านหรือที่ประกอบพิธีในตอนเย็น  รุ่งขึ้นเช้าหรือเพลก็มีการถวายภัตตาหารแด่พระที่เจริญพระพุทธมนต์เมื่อเย็นวาน  และในคราวเดียวกันก็มีการตักบาตรด้วย 

      อย่างไรก็ตามบางคนมีเวลาน้อยจึงย่อเวลามาทำพร้อมกันในวันเดียว  คือ  ในตอนเช้าหรือตอนเพลตามความสะดวก  โดยนิมนต์พระมาเจริญพระพุทธมนต์ก่อน  จบแล้วถวายภัตตาหารให้เสร็จสิ้นในช่วงเดียวกัน

      สำหรับความมุ่งหมายในการถวายภัตตาหารแด่พระสงฆ์  คือ  เพื่อสร้างความเป็นสิริมงคลแก่ตัวเอง  ชำระความตระหนี่  ทำนุบำรุงพระศาสนา  และเพื่อจะได้มีโอกาสรับฟังพระธรรมเทศนาอย่างใกล้ชิด  นอกจากนี้ยังถือเป็นการสืบทอดประเพณีและวัฒนธรรมที่ดีงามของชาวพุทธอีกด้วย

      ทั้งนี้ในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนานั้นจะมีการอัญเชิญพระพุทธรูป (ถือเป็นสิ่งแทนองค์พระพุทธเจ้า) มาประดิษฐานเป็นประมุขในพิธีด้วย  ดังนั้นการถวายภัตตาหารจึงนิยมถวายทั้งแด่พระพุทธรูปและถวายแด่พระสงฆ์

      1) การถวายภัตตาหารแด่พระพุทธรูป  หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่า “ถวายข้าวพระพุทธ” สำหรับการจัดถวายควรจัดอย่างประณีต  ไม่ควรจัดลวกๆ เช่น ใส่อาหารในกระทงหรือถ้วยเล็กๆ เหมือนกับการเซ่นไหว้ศาลพระภูมิหรือภูตผี

      เมื่อพระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์ใกล้จบหรือจบแล้ว  พิธีกรจะยกสำรับไปตั้งที่หน้าพระพุทธรูป  แล้วจึงเชิญเจ้าภาพ  หรือประธานในพิธีมาทำพิธีบูชา  โดยจะจุดธูป 3 ดอกนำไปปักที่กระถางธูป  จากนั้นนั่งประนมมือกล่าวคำบูชาว่า 

       เมื่อกล่าวจบแล้วให้กราบ 3 ครั้ง  ทั้งนี้การลาข้าวพระพุทธกระทำเมื่อพระสงฆ์ฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว  โดยเจ้าภาพหรือพิธีกรเข้าไปนั่งคุกเข่าหน้าสำรับที่หน้าโต๊ะบูชานั้น  กราบ 3 ครั้งแล้วประนมมือกล่าวคำว่า

       แล้วกราบ 3 ครั้ง  แล้วจึงยกสำรับกับข้าวออกมา